Mahlep, 10 metreye kadar boylanan, beyaz çiçekli bir ağaçtır. Avrupa ve Doğu Akdeniz ülkelerinde yaygındır. Türkiye'de Tokat, Zile, Niksar, Amasya, Çorum ve Mardin'de yetiştirilir. İdris ağacı, endirez, endürüz, keniro (Diyarbakır), kokulu kiraz ağacı, melem, yabani kiraz adıyla da bilinir. Mahlep tohumu elde etmek için olgun meyveler sıyrılır, güneşte kurutulur; silindirler arasından geçirilerek çekirdek kırılır ve elenerek çekirdek, tohum kabuğundan alınır. Türkiye'nin dış satım ürünlerindendir.
Mahlebin Kullanım Alanları
- İdrar artırıcı, midevi ve kuvvet verici olarak kullanılır.
- Kokusu dolayısıyla iştah ve zihin açıcıdır.
- Bal ile karıştırılarak yenilirse enerji vericidir; yaşlılarda koku alma duyularının artırılması ve enerji takviyesi için kullanılır.
- Pekmez ve susam ile karıştırılarak yenmesi kilo artırıcıdır.
- Tokat yöresinde marmelatı yapılmaktadır. Astım, bronşit, böbrek taşı için; cinsel gücü artırıcı, karaciğeri güçlendirici ve prostat büyümesine karşı kullanılır.
- Kandil simitlerinde susam ile birlikte kullanılmaktadır.
- Halk arasında şeker hastalığında da kullanılır.
- Bademler dövülerek baharat olarak kullanılır.
- Özellikle keklere, çöreklere ve kuru pastalara katılır; bir kilo una yaklaşık bir çorba kaşığı kadar kullanılmaktadır.
- Likör sanayiinde kullanılır. Ağaç, dal ve kabukları içerdiği kumarin nedeniyle hoş kokuludur. Parfümeri sanayiinde de, yağı ise boya sanayiinde kullanılır.
