ید یک ماده مغذی مهم است که برای رشد و تکامل طبیعی انسان و حیوانات ضروری است. این ماده به مقدار بسیار کمی در بدن انسان وجود دارد و از طریق غذاها و آبی که میخوریم جذب میشود. بخش عمدهای از ید بدن ما در غده تیروئید یافت میشود و در ساخت هورمونهای تیروئیدی استفاده میگردد. غده تیروئید در جلوی گردن قرار دارد و هورمونهای تیروئید را تولید میکند. این هورمونها تداوم فرآیندهایی مانند رشد طبیعی بدن و تکامل ذهنی و همچنین تشکیل دمای بدن و انرژی را تضمین میکنند.
ید موجود در طبیعت در خاک و آب، وارد مواد غذایی ما میشود. خاک مناطق کوهستانی و تحت فرسایش از نظر ید فقیر است. در غذاهای کشت شده در خاکهای فقیر از ید و آبهای منطقه، مقدار کافی ید وجود ندارد. افرادی که از این مواد غذایی تغذیه میکنند، ید کافی دریافت نمیکنند. آنها باید از نمک یددار استفاده کنند.
در کدام مواد غذایی یافت میشود؟
آسانترین و مؤثرترین راه برای افزایش دریافت ید، استفاده از نمک یددار است. ید به مقدار فراوان در جلبک قهوهای آب، کلپ، گیاه شور و غذاهای دریایی یافت میشود؛ مانند سالمون، صدف ماهی و ماهی سیبریم. همچنین در اسفناج، کاهوی وحشی و گردوی سبز نارس وجود دارد. در محصولات گوشتی و لبنی نیز یافت میشود. بالاترین میزان ید در شیر گوسفند وجود دارد.
علائم کمبود
- بیماری گواتر ظاهر میشود.
- رشد قد متوقف شده و رشد استخوانها عقب میماند.
- تکامل مغز به ویژه در دوران جنینی و نوزادی آسیب میبیند که در نتیجه آن عقبماندگی ذهنی بروز میکند.
- در موارد کمبود شدید ید، بروز ناشنوایی، لالی، کوتولگی و ناهنجاریهای مادرزادی افزایش مییابد.
- در زنان با سطح ید ناکافی، سقط جنین، مردهزایی و ناباروری بیشتر دیده میشود.
- در کمبود ید، موفقیت تحصیلی کودکان و بهرهوری کاری شاغلان کاهش مییابد.
هشدار: مقدار ید موجود در ترکیب مواد غذایی با پختن کاهش مییابد. از آنجا که ید یک عنصر فرار است، نمک یددار را به گونهای که نور نبیند، در ظرفی تیره رنگ، غیر شفاف و دربدار، در جای تاریک، خنک و خشک نگهداری کنید. برای جلوگیری از اتلاف ید هنگام پخت، نمک غذای خود را پس از اتمام پخت اضافه کنید. دوز روزانه بین ۰.۱ تا ۰.۵ است.
