Necmettin Erbakan đã qua đời.

Cầu Chúa thương xót ông.

Ông Necmettin Erbakan, cựu Thủ tướng và Chủ tịch Đảng Saadet, đã từ trần.

Bệnh viện Güven, nơi ông đang điều trị một thời gian, thông báo rằng Erbakan đã qua đời lúc 11:40.

Erbakan, người dẫn đầu trong cuộc bầu cử năm 1995 cùng Đảng Phúc Lợi, đã trở thành Thủ tướng trong chính phủ liên minh mà đảng này lập với Đảng Đường Lối Đúng.

Erbakan, người vừa được bầu làm Chủ tịch Đảng Saadet tại đại hội gần nhất, hưởng thọ 85 tuổi.

Erbakan sẽ được an táng vào thứ Ba, sau lễ tang diễn ra tại nhà thờ Hồi giáo Fatih.

Erbakan là ai

Erbakan sinh ngày 29 tháng 10 năm 1926 tại Sinop.

Cha ông là Mehmet Sabri Erbakan, thuộc dòng họ Kozanoğulları, từng sống ở các vùng Kozan và Saimbeyli của Adana. Do cha ông, người là chánh án hình sự, công tác ở nhiều nơi nên thời thơ ấu của ERBAKAN trôi qua ở nhiều thành phố khác nhau; mẹ ông là bà Kamer Hanım, con gái của một trong những gia đình danh giá của Sinop.

Necmettin Erbakan bắt đầu học tiểu học tại Trường Tiểu học Cộng hòa Kayseri, và do cha ông được điều chuyển đến Trabzon, ông hoàn thành bậc tiểu học tại đây với thành tích đứng đầu trường.

Sau khi hoàn thành bậc học đầu tiên năm 1937, cùng năm đó ông bắt đầu học trung học tại Trường Trung học Nam Istanbul.

Ông tốt nghiệp Trường Trung học Nam Istanbul năm 1943 với vị trí thủ khoa.

Vào mùa hè năm 1948, ERBAKAN tốt nghiệp Khoa Cơ khí của Đại học Kỹ thuật Istanbul và ngày 1 tháng 7 cùng năm bắt đầu làm trợ lý tại Bộ môn Động cơ của Khoa Cơ khí.

Trong 3 năm làm trợ lý từ 1948 đến 1951, ông đã chuẩn bị luận án năng lực tương đương với luận án tiến sĩ thời bấy giờ.

Mặc dù việc giảng dạy trong lớp học thuộc quyền của các phó giáo sư và giáo sư, nhưng dù đang là trợ lý, ông vẫn được phép giảng dạy.

Nhờ thành công trong luận án năng lực, năm 1951 ông được trường đại học cử sang Đức để làm nghiên cứu khoa học tại Đại học Kỹ thuật Aachen nhằm nâng cao kiến thức và kinh nghiệm. Tại trung tâm nghiên cứu DVL, nơi nghiên cứu cho quân đội Đức, ông đã làm việc rất thành công cùng Giáo sư Schimit.

Trong 1,5 năm làm việc tại Đại học Kỹ thuật Aachen, Erbakan đã chuẩn bị 3 luận án, trong đó có một luận án tiến sĩ, và nhận học vị "Tiến sĩ" có giá trị tại các trường đại học Đức.

Bằng việc nghiên cứu cho Bộ Kinh tế Đức về cách làm động cơ tiêu thụ ít nhiên liệu hơn và đồng thời chuẩn bị luận án phó giáo sư, luận án của Erbakan giải thích bằng toán học "cách nhiên liệu được phun trong động cơ diesel bốc cháy" đã gây tiếng vang lớn trong giới khoa học Đức.

Sau khi luận án được đăng trên các tạp chí, ông được tổng giám đốc Giáo sư Dr. Flats của nhà máy động cơ Deutz, khi đó là nhà máy động cơ lớn nhất Đức, mời đến nhà máy này để nghiên cứu về động cơ của xe tăng Leopard.

Khi Bộ Kinh tế Đức yêu cầu ông tham gia phái đoàn được giao nhiệm vụ nghiên cứu các nhà máy ở vùng RUHR, ông đã có cơ hội đi khảo sát toàn bộ các nhà máy công nghiệp nặng trong khu vực Ruhr trong 15 ngày.

Là nhà khoa học Thổ Nhĩ Kỳ đầu tiên tại các trường đại học Đức sau Thế chiến II, Erbakan trở về Istanbul năm 1953 để dự kỳ thi phó giáo sư.

Sau kỳ thi, ở tuổi 27, Necmettin Erbakan đã trở thành phó giáo sư trẻ nhất của Thổ Nhĩ Kỳ, rồi lại sang các nhà máy Deutz ở Đức để nghiên cứu.

Tại đây, trong 6 tháng, với tư cách kỹ sư trưởng nghiên cứu động cơ, ông tham gia các công trình nghiên cứu phục vụ quân đội Đức.

Trở lại Đại học Kỹ thuật Istanbul vào tháng 11 năm 1953, Erbakan thực hiện nghĩa vụ quân sự từ tháng 5 năm 1954 đến tháng 10 năm 1955.

Sau khóa học sĩ quan dự bị 6 tháng ở Kağıthane, Istanbul, ông phục vụ 6 tháng với cấp bậc thiếu úy và 6 tháng với cấp bậc trung úy tại đại đội bảo trì công binh ở Halıcıoğlu, phụ trách bảo dưỡng và sửa chữa máy móc.

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự và trở lại trường đại học, Necmettin Erbakan thành lập Công ty Cổ phần Gümüş Motor với 200 cổ đông vào năm 1956, công ty sẽ sản xuất động cơ nội địa đầu tiên ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Ý tưởng thành lập một nhà máy như vậy của Erbakan càng trở nên rõ ràng hơn khi ông thấy những động cơ được Cơ quan Trang bị Nông nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ đặt hàng trong thời gian làm việc ở Đức.

Khi trở về nước, ông bắt đầu dự án này.

Và ngày 1 tháng 7 năm 1956, ông đặt nền móng cho nhà máy ngày nay đang hoạt động dưới tên Pancar Motor.

Việc sản xuất hàng loạt tại nhà máy Gümüş Motor bắt đầu vào ngày 1 tháng 3 năm 1960.

Tại Đại hội Công nghiệp tổ chức ở Ankara năm 1960, khi giới thiệu các sản phẩm do Gümüş Motor chế tạo, Erbakan nêu ra ý tưởng "mục tiêu mới là sản xuất ô tô tại Thổ Nhĩ Kỳ"; ý tưởng này được giới cầm quyền quân sự khi đó đón nhận, và trên cơ sở đó chiếc ô tô nội địa đầu tiên, mang tên "DEVRİM OTOMOBİLİ", đã được Erbakan chế tạo tại xưởng CER của Đường sắt Eskişehir.

Chính quyền quân sự đã đến thăm nhà máy Gümüş Motor, tỏ ra rất quan tâm và phấn khởi, sau đó Erbakan đã thuyết trình một hội nghị công nghiệp trước gần 200 tướng lĩnh và sĩ quan cấp cao.

Erbakan trở thành giáo sư vào năm 1965, và đến tháng 2 năm 1966 được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Ban Công nghiệp của Liên đoàn Phòng Thương mại.

Sau đó ông trở thành Tổng thư ký, rồi vào tháng 5 năm 1968 là Ủy viên Ban điều hành Liên đoàn Phòng Thương mại, và đến tháng 5 năm 1969 thì trở thành Chủ tịch Liên đoàn Phòng Thương mại.

Necmettin Erbakan kết hôn vào năm 1967.

Do không nhận được sự quan tâm cần thiết đối với ngành công nghiệp, ông quyết định bước vào chính trị.

Trong cuộc bầu cử năm 1969, Erbakan ra tranh cử độc lập từ Konya và đã đắc cử vào Quốc hội.

Ngày 24 tháng 1 năm 1970, Erbakan thành lập Đảng Trật Tự Quốc Gia, đảng đầu tiên của Tư tưởng Quốc gia, nhưng đến tháng 4 năm 1971, do áp lực của chính quyền sau đảo chính, Đảng Trật Tự Quốc Gia đã bị giải thể.

Sau đó, Đảng Cứu Quốc Quốc Gia được thành lập vào ngày 11 tháng 10 năm 1972; trong cuộc bầu cử năm 1973 dưới sự lãnh đạo của Erbakan, đảng này giành được 48 ghế nghị sĩ và 3 ghế thượng nghị sĩ với 12% phiếu bầu, và với 51 nghị sĩ đã vào Quốc hội.

Sau khi liên minh MSP-CHP được thành lập đầu năm 1974 bị giải thể, trong chính phủ liên minh bốn đảng được hình thành sau đó, Chủ tịch MSP tiếp tục đảm nhiệm các chức vụ Phó Thủ tướng và Chủ tịch Hội đồng Kinh tế.

Erbakan tiếp tục giữ các chức vụ này trong liên minh ba đảng được thành lập sau cuộc bầu cử ngày 5 tháng 6 năm 1977, và như vậy MSP dưới sự lãnh đạo của ông đã tham gia chính phủ tổng cộng 4 năm.

Đầu năm 1978, Necmettin Erbakan giữ chức Chủ tịch MSP, đảng ở phe đối lập cho đến ngày 12 tháng 9 năm 1980, và ông xa rời chính trường cho đến tháng 9 năm 1987 do các lệnh cấm sau cuộc đảo chính ngày 12 tháng 9.

Sau cuộc trưng cầu dân ý vào tháng 9 năm 1987, Erbakan giành lại quyền chính trị của mình, và trong đại hội của Đảng Phúc Lợi, được thành lập ngày 19 tháng 7 năm 1983, ông được bầu làm Chủ tịch với sự nhất trí vào ngày 11 tháng 10 năm 1987; trong cuộc bầu cử ngày 20 tháng 10 năm 1991, Necmettin Erbakan lại được bầu làm nghị sĩ từ Konya.

Trong cuộc tổng tuyển cử năm 1995, ông lại được bầu làm nghị sĩ từ Konya và vào Quốc hội.

Trong cuộc bầu cử này, Đảng Phúc Lợi đã đứng đầu với 21,7% phiếu bầu.

Sau đó, ngày 28 tháng 6 ông nhận nhiệm vụ thành lập chính phủ và ngày 7 tháng 7, với phiếu tín nhiệm, ông trở thành Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ.

Bên cạnh nhiều thành tựu quan trọng nhận được sự ủng hộ của nhân dân trong thời kỳ chính phủ liên minh, một sự kiện đáng chú ý là việc ông dẫn dắt sự hợp tác giữa 8 quốc gia đang phát triển trên trường quốc tế và trong thời gian ngắn chỉ một năm đã tạo ra hình thành D-8 (Development-8) với nỗ lực lớn.

Vào tháng 2 năm 1998, khi Đảng Phúc Lợi mà ông là Chủ tịch bị giải thể, Erbakan bị cấm hoạt động chính trị trong 5 năm; đến ngày 11 tháng 5 năm 2003, ông được bầu làm Chủ tịch Đảng Saadet.

Ông đã kết hôn và có 3 người con.